G4فهرست انتظار
کاربر امن کریپتو
در هشت هفته، کیف‌پول، seed و انتقال‌های خودتان را مثل یک حرفه‌ای امن کنید.
در پایان دوره
در پایان (۱) کیف‌پول مناسب نیازتان را با معیار روشن انتخاب و امن نصب می‌کنید و دستگاه سخت‌افزاری مشکوک را می‌شناسید؛ (۲) seed را درست می‌سازید، می‌نویسید، پشتیبان می‌گیرید و بازیابی را واقعاً می‌آزمایید؛ (۳) تتر را روی شبکه‌ی درست با کارمزد درست می‌فرستید و ریسک مسدود شدن آدرس را می‌دانید؛ (۴) حساب صرافی را با 2FA و فهرست آدرس مجاز می‌بندید و ریسک تحریم و بسته شدن حساب را می‌سنجید؛ (۵) approve را می‌خوانید و revoke می‌کنید، توکن و سایت جعلی را از روی explorer تشخیص می‌دهید؛ (۶) در ده دقیقه‌ی اول پس از لو رفتن seed یا امضای مخرب، کار درست را به ترتیب درست انجام می‌دهید.
مخاطب دوره
- مناسب: کاربری که رمزارز دارد یا می‌خواهد داشته باشد و نمی‌خواهد آن را با یک اشتباه یا کلاهبرداری از دست بدهد؛ سرمایه‌گذار خرد که تا امروز همه‌چیز را در صرافی نگه داشته است؛ کسی که برای پدر و مادر، خانواده یا یک کسب‌وکار کوچک دارایی دیجیتال نگه می‌دارد؛ هر کسی که «تتر را فرستادم ولی نرسید» برایش آشناست.
- نامناسب: کسی که سیگنال خرید و فروش، تحلیل قیمت یا «راه پولدار شدن» می‌خواهد (این دوره هیچ‌کدام را ندارد؛ برای فهم بازار: M1 مقدمه‌ی بازار، در دست طراحی)؛ کسی که می‌خواهد کیف‌پول یا قرارداد بنویسد (B1، I1)؛ کسی که هنوز نمی‌داند کیف‌پول، کلید و آدرس چیست (اول G1)؛ کسی که نگه‌داری چندامضایی، passphrase یا برنامه‌ی ارث می‌خواهد (G5، پس از همین دوره).
آنچه می‌سازید
| ماژول | محصول |
|---|---|
| ۱ | «برگه‌ی انتخاب کیف‌پول» برای خودتان (یا یک عضو خانواده) با دلیل هر انتخاب |
| ۲ | کیف‌پول تمرینی نصب‌شده از منبع رسمی + «فهرست بازرسی دستگاه سخت‌افزاری» تکمیل‌شده |
| ۳ | پشتیبان seed تمرینی + گزارش آزمون بازیابی موفق |
| ۴ | ارسال تتر آزمایشی روی تست‌نت (یا شبیه‌ساز) + «برگه‌ی انتخاب شبکه‌ی انتقال» |
| ۴ (میانی) | «برگه‌ی طرح نگه‌داری شخصی» + بازیابی آزموده روی حساب تمرینی |
| ۵ | «ممیزی امنیت حساب صرافی» + «برگه‌ی ریسک حساب و تحریم» با تاریخ بررسی |
| ۶ | گزارش approveهای یک کیف‌پول تمرینی، revoke آزمایشی روی تست‌نت و «برگه‌ی خواندن توکن» |
| ۷ | تفکیک بسته‌ی اسکرین‌شات کلاهبرداری + «دفترچه‌ی ده دقیقه‌ی اول» شخصی |
| ۸ | پروژه‌ی نهایی: «سامانه‌ی شخصی امن» با دفاع ویدیویی |
پیش‌نیازها
پیش‌نیاز رسمی ندارد. باید با گوشی هوشمند راحت باشید (نصب برنامه، کپی و چسباندن، اسکرین‌شات) و مفاهیم پایه‌ی G1 را بدانید: کیف‌پول کلید را نگه می‌دارد نه سکه را؛ آدرس از کلید ساخته می‌شود؛ تراکنش امضا می‌شود و برگشت‌ناپذیر است. آزمون تعیین سطح (§۲.۱) همین را می‌سنجد. داشتن G2 و G3 کمک می‌کند ولی لازم نیست؛ هر جا لازم باشد یک «ارجاع» یا «یادآوری» کوتاه دارید. لازم نیست رمزارز واقعی داشته باشید.
زمان و ریتم
۸ ماژول؛ ساعت درس: ۲۱٫۵ ساعت (+ ۱۲ ساعت تمرین و پروژه)؛ ۸ هفته، هفته‌ای ۴ تا ۵ ساعت؛ هر هفته یک جلسه‌ی کامل (یک ماژول). پروژه‌ی میانی پس از ماژول ۴ و پروژه‌ی نهایی در هفته‌ی ۸. ترکیب محتوا: ۳۵٪ ویدیو، ۲۵٪ متن، ۱۰٪ دیاگرام و تصویر، ۳۰٪ تمرین عملی (کیف‌پول تمرینی، دستگاه سخت‌افزاری یا شبیه‌ساز آن، explorer، تست‌نت، بسته‌های اسکرین‌شات کلاهبرداری و برگه‌های کار).
ابزارها و نسخه‌ها
- کیف‌پول نرم‌افزاری موبایل یا افزونه‌ی مرورگر که شبکه‌های EVM و ترون را پشتیبانی کند (نمونه، نه توصیه: Trust Wallet، MetaMask، TronLink)؛ فقط برای ساخت کیف‌پول تمرینی تازه.
- کیف‌پول سخت‌افزاری (اختیاری): اگر دارید یا می‌خرید، در ماژول ۲ بازرسی می‌شود (نمونه، نه توصیه: Ledger، Trezor، Keystone، BitBox). اگر ندارید، همه‌ی تمرین‌ها با «شبیه‌ساز آموزشی دستگاه» در بسته‌ی تمرین انجام می‌شود.
- explorer: Etherscan و Sepolia Etherscan، Tronscan و Nile Tronscan (فقط خواندن).
- تست‌نت: Sepolia (اتریوم) و Nile (ترون)؛ گرفتن توکن آزمایشی از faucet اختیاری است و جایگزین آفلاین دارد.
- ابزار مشاهده و لغو approve: نمونه، نه توصیه: revoke.cash و بخش Token Approvals در Etherscan (روی کیف‌پول تمرینی).
- اپ احراز هویت دومرحله‌ای (TOTP): نمونه، نه توصیه: Aegis، 2FAS، Google Authenticator.
- بسته‌ی تمرین دوره (§۷.۳): برگه‌های کار PDF، شبیه‌ساز آفلاین و بسته‌های اسکرین‌شات.
- کاغذ، خودکار، پاکت و یک جای امن برای پشتیبان تمرینی.
نسخه‌ها و ویژگی‌های همه‌ی این ابزارها در §۷.۲ است و پیش از ضبط راستی‌آزمایی می‌شود.
ارزیابی و سیاست AI
- تمرین: استفاده از AI آزاد است؛ تست خودکار نتیجه را می‌سنجد.
- آزمون: بدون AI.
- پروژه: AI مجاز است، اما در ویدیوی دفاع باید هر خط را توضیح بدهید.
| بخش | وزن |
|---|---|
| آزمون‌های کوتاه ماژول‌ها | ۱۵٪ |
| تمرین‌های اجباری | ۲۰٪ |
| پروژه‌ی میانی | ۲۰٪ |
| پروژه‌ی نهایی (شامل دفاع ویدیویی) | ۳۵٪ |
| آزمون پایانی | ۱۰٪ |
چالش‌های اختیاری نمره ندارند. شرط گواهی: مجموع ≥ ۶۰٪، تحویل پروژه‌ی میانی و نهایی، و نبود هیچ اطلاعات حساس واقعی در تحویل‌ها.
گواهی
متن: «گواهی می‌شود [نام] دوره‌ی «کاربر امن کریپتو» (ساعت درس: ۲۱٫۵ ساعت (+ ۱۲ ساعت تمرین و پروژه)) را گذرانده و توانایی انتخاب و نصب امن کیف‌پول، ساخت و آزمون بازیابی پشتیبان seed، انتخاب شبکه‌ی درست برای انتقال، ایمن‌سازی حساب صرافی، مدیریت مجوزهای توکن، تشخیص کلاهبرداری‌های رایج و پاسخ به حادثه را با پروژه‌ی «سامانه‌ی شخصی امن» نشان داده است.» گواهی هیچ اطلاعاتی از دارایی یا حساب‌های دانشجو ندارد و پیوند پروژه فقط با رضایت او و پس از بازبینی پوشاندن اطلاعات منتشر می‌شود.
نمونه‌ی درس
درس نمونه‌ی رایگان این دوره به‌زودی منتشر می‌شود. برای خبر شدن، وارد فهرست انتظار شوید.
- ماژول ۱انواع کیف‌پول و انتخاب: گرم/سرد، نرم‌افزاری/سخت‌افزاری، نگه‌داری سپردهای/غیرسپردهای (۲٫۵ ساعت)
- ماژول ۲نصب و تنظیم امن + حساب تمرینی؛ خرید سخت‌افزاری در ایران (۲٫۵ ساعت)
- ماژول ۳seed phrase: ساخت، نوشتن، پشتیبان، آزمون بازیابی، آنچه هرگز نباید کرد (۳ ساعت)
- ماژول ۴تتر در عمل: TRC-20/ERC-20 و شبکه‌های دیگر، کارمزد، ارسال روی شبکه‌ی اشتباه، امکان مسدود شدن آدرس از سوی صادرکننده؛ تمرین روی تست‌نت/مبلغ ناچیز (۲٫۵ ساعت)
- ماژول ۵صرافی: متمرکز و غیرمتمرکز، امنیت حساب، ریسک نگهداشتن دارایی در صرافی؛ تحریم، KYC و وضعیت حقوقی (فقط آگاهی) (۳ ساعت)
- ماژول ۶دیفای امن: approve/revoke، سایت و توکن جعلی، honeypot و rug pull، کار با explorer (۳ ساعت)
- ماژول ۷کلاهبرداریها و پاسخ به حادثه: پشتیبانی جعلی، فیشینگ، address poisoning، ایردراپ جعلی، پانزی؛ «اولین ۱۰ دقیقه پس از لو رفتن کلید یا تأیید مخرب» (۳ ساعت)
- ماژول ۸پروژه‌ی نهایی (۲ ساعت + کار آزاد)
مدرس هر دوره متخصص همان حوزه است. معرفی مدرس این دوره همراه با باز شدن ثبت‌نام در صفحه‌ی مدرسان می‌آید.
- باید رمزارز واقعی داشته باشم یا بخرم؟ خیر. همه‌ی تمرین‌های نمره‌دار با کیف‌پول تمرینی تازه، تست‌نت یا شبیه‌ساز آفلاین انجام می‌شوند. اگر خواستید با پول واقعی تمرین کنید، فقط مبلغی که از دست دادنش آسیبی نمی‌زند.
- مدرس یا پشتیبانی seed یا آدرسم را می‌خواهد؟ هرگز. هیچ تمرین، فرم، چت یا ویدیوی دفاعی seed، کلید خصوصی، آدرس دارای موجودی واقعی، شماره‌ی حساب یا مدرک هویتی نمی‌خواهد. هر کسی که به اسم دوره این‌ها را بخواهد کلاهبردار است.
- کیف‌پول سخت‌افزاری لازم است؟ نه برای گذراندن دوره. ماژول ۱ کمک می‌کند تصمیم بگیرید لازم دارید یا نه، و ماژول ۲ می‌گوید اگر خریدید، به‌خصوص از واسطه، چه چیزی را بازرسی کنید.
- دوره می‌گوید کدام صرافی یا کیف‌پول بهترین است؟ خیر. معیار انتخاب درس داده می‌شود؛ نام محصولات فقط نمونه است و ویژگی‌هایشان مدام تغییر می‌کند.
- درباره‌ی تحریم و احراز هویت راه دور زدن یاد می‌دهید؟ خیر. فقط ریسک را می‌شناسید: چرا حساب کاربر ایرانی ممکن است بسته یا دارایی‌اش مسدود شود، و پیش از هر تصمیم چه چیزی را از منبع رسمی بررسی کنید. مشاوره‌ی حقوقی هم نیست.
- از ایران ابزارها کار می‌کنند؟ بعضی سرویس‌ها (faucet، بعضی explorerها و فروشگاه‌های برنامه) ممکن است در دسترس نباشند. هر تمرین نمره‌دار جایگزین آفلاین یا در دسترس دارد (§۲.۲).
- AI مجاز است؟ برای فهم مفاهیم و پیش‌نویس چک‌لیست بله؛ ولی seed، کلید، آدرس دارای موجودی یا مدرک هویتی هرگز به AI داده نمی‌شود و هر مرحله‌ی کیف‌پول یا صرافی که AI می‌گوید باید در مستندات رسمی تأیید شود (§۲.۳).
دوره‌ی بعدی
این دوره پایان مسیر «سواد بلاک‌چین و کاربر امن» و پیش‌نیاز مسیر «نگه‌داری و انتقال حرفه‌ای» است. قدم بعد: G5 نگه‌داری سرد پیشرفته (passphrase، multisig، پشتیبان فلزی، برنامه‌ی بازیابی و ارث) و سپس G6، G7 و (اختیاری) G8. اگر G2 (بیت‌کوین) یا G3 (نقشه‌ی شبکه‌های معروف) را نگذرانده‌اید، پیش از G5 یا هم‌زمان با آن بگذرانید تا انتخاب شبکه و نوع آدرس برایتان کامل شود.