E4فهرست انتظار
اجرای نود و عملیات شبکه
نود اتریوم را مثل یک سرویس تولیدی اجرا کنید، نه مثل یک آزمایش آخر هفته.
در پایان دوره
در پایان (۱) نقش کلاینت اجرا، کلاینت اجماع و Engine API را توضیح می‌دهید و نوع نود مناسب هر نیاز را با سخت‌افزارش انتخاب می‌کنید؛ (۲) یک جفت کلاینت را با Compose بالا می‌آورید و همگام‌سازی را می‌خوانید؛ (۳) RPC را فقط با روش‌ها و درگاه‌های لازم، پشت proxy با TLS، کلید دسترسی و محدودیت نرخ ارائه می‌کنید؛ (۴) با Prometheus و Grafana سلامت نود را می‌بینید و برای آن SLO و هشدار تعریف می‌کنید؛ (۵) ارتقا و هارد فورک را با برنامه و راه بازگشت انجام می‌دهید؛ (۶) پشتیبان می‌گیرید، بازیابی را می‌آزمایید و رشد دیسک را پیش‌بینی می‌کنید؛ (۷) چند نود را پشت load balancer با بررسی سلامت واقعی و failover می‌گذارید.
مخاطب دوره
- مناسب: مهندس DevOps، SRE یا مدیر سامانه که باید برای یک تیم یا سازمان نود و RPC اختصاصی راه بیندازد؛ توسعه‌دهنده‌ی بک‌اند که می‌خواهد بداند پشت «آدرس RPC» چه می‌گذرد؛ تیم زیرساختی که پیش از شبکه‌ی مجوزدار (E5) پایه‌ی عملیات نود را می‌خواهد.
- نامناسب: کسی که می‌خواهد قرارداد بنویسد (B1/B2) یا قرارداد مصرف کند (I1)؛ کسی که دنبال «درآمد از اعتبارسنجی» یا مشاوره‌ی استیکینگ است (این دوره سود و اقتصاد استیکینگ را درس نمی‌دهد)؛ کسی که با خط فرمان لینوکس و Docker کار نکرده (اول یک دوره‌ی پایه‌ی لینوکس و Docker).
آنچه می‌سازید
| ماژول | محصول |
|---|---|
| ۱ | «برگه‌ی انتخاب نود»: نوع نود، جفت کلاینت و سخت‌افزار برای سه نیاز |
| ۲ | فایل Compose یک جفت کلاینت روی devnet + گزارش همگام‌سازی |
| ۳ | RPC پشت reverse proxy با TLS، کلید دسترسی، فهرست روش‌های مجاز و محدودیت نرخ |
| ۴ | داشبورد Grafana، پنج قاعده‌ی هشدار و سند SLO (پروژه‌ی میانی) |
| ۵ | runbook ارتقا + اجرای rolling upgrade و بازگشت روی devnet |
| ۶ | runbook پشتیبان و بازیابی + پیش‌بینی رشد دیسک و برگه‌ی هزینه |
| ۷ | دو نود پشت load balancer با بررسی سلامت آگاه از همگام‌سازی و آزمون failover |
| ۸ | پروژه‌ی نهایی: پشته‌ی نود تولیدی کوچک + پوشه‌ی runbook + دفاع ویدیویی |
پیش‌نیازها
لینوکس خط فرمان (ssh، کار با فایل و مجوز، systemctl/journalctl یا docker logs)، Docker و Compose (سرویس، volume، network، متغیر محیطی)، مبانی شبکه (درگاه TCP/UDP، NAT، DNS، گواهی TLS). رایانه‌ای با حدود ۸ گیگابایت RAM (۱۶ بهتر)، حدود ۴۰ گیگابایت فضای آزاد SSD و Docker؛ VPS اختیاری است.
زمان و ریتم
۸ ماژول؛ ساعت درس: ۱۵ ساعت (+ ۱۰ ساعت تمرین و پروژه)؛ ۸ هفته، هفته‌ای ۳ تا ۴ ساعت. ترکیب محتوا: ویدیو ۳۰٪، متن ۳۰٪، نمودار ۱۰٪، کار عملی (devnet و آزمایشگاه Compose) ۳۰٪. پروژه‌ی میانی پس از ماژول ۴.
ابزارها و نسخه‌ها
Docker Engine و Docker Compose v2؛ کلاینت‌های اجرا و اجماع به‌صورت تصویر کانتینر (نمونه، نه توصیه: Geth یا Nethermind یا Besu یا Erigon یا Reth؛ Lighthouse یا Teku یا Prysm یا Nimbus یا Lodestar)؛ ابزار ساخت devnet محلی (نمونه: Kurtosis با بسته‌ی ethereum-package، یا genesis آماده‌ی مخزن شروع)؛ reverse proxy (نمونه: nginx یا Caddy)، load balancer (نمونه: HAProxy یا nginx)؛ Prometheus، Alertmanager، Grafana، node_exporter؛ curl و jq برای فراخوانی JSON-RPC؛ openssl برای ساخت راز JWT و گواهی آزمایشی. نسخه‌ها در §۷.۲.
ارزیابی و سیاست AI
- تمرین: استفاده از AI آزاد است؛ تست خودکار نتیجه را می‌سنجد.
- آزمون: بدون AI.
- پروژه: AI مجاز است، اما در ویدیوی دفاع باید هر خط را توضیح بدهید.
| بخش | وزن |
|---|---|
| آزمون‌های کوتاه ماژول‌ها | ۱۵٪ |
| تمرین‌های اجباری | ۲۰٪ |
| پروژه‌ی میانی | ۲۰٪ |
| پروژه‌ی نهایی | ۳۵٪ |
| آزمون پایانی | ۱۰٪ |
شرط گواهی: مجموع ≥ ۶۰٪، تحویل هر دو پروژه و ویدیوی دفاع.
گواهی
متن: «گواهی می‌شود [نام] دوره‌ی «اجرای نود و عملیات شبکه» (ساعت درس: ۱۵ ساعت (+ ۱۰ ساعت تمرین و پروژه)) را گذرانده و توانایی راه‌اندازی جفت کلاینت اجرا و اجماع، امن‌سازی RPC، مانیتورینگ و هشدار، ارتقای برنامه‌ریزی‌شده، پشتیبان‌گیری و بازیابی آزموده و failover را با پروژه‌ی [پیوند] روی شبکه‌ی آزمایشی محلی نشان داده است.» گواهی نشان‌دهنده‌ی مهارت روی محیط آزمایشی است و مجوز یا تأیید اجرای اعتبارسنج روی شبکه‌ی اصلی نیست.
نمونه‌ی درس
درس نمونه‌ی رایگان این دوره به‌زودی منتشر می‌شود. برای خبر شدن، وارد فهرست انتظار شوید.
- ماژول ۱نقشهی نودها: کلاینت اجرا و اجماع، انواع نود (کامل، آرشیو، سبک، اعتبارسنج)، نیازهای سختافزاری (۱٫۵ ساعت)
- ماژول ۲راه‌اندازی نود: Docker Compose، همگام‌سازی و checkpoint sync، شبکه‌ی محلی آزمایشی یا تستنت (۲٫۵ ساعت)
- ماژول ۳RPC: JSON-RPC و WebSocket، Engine API و JWT، reverse proxy، احراز هویت و محدودیت نرخ (۲ ساعت)
- ماژول ۴مانیتورینگ و هشدار: Prometheus، Grafana، شاخصهای نود، SLO، لاگ (۲ ساعت)
- ماژول ۵ارتقای نسخه و هارد فورک: برنامهی ارتقا، rolling upgrade، بازگشت (۱٫۵ ساعت)
- ماژول ۶پشتیبان‌گیری، بازیابی و ظرفیت: دیسک، snapshot، prune، هزینه (۲ ساعت)
- ماژول ۷مقیاسپذیری و دسترسپذیری RPC: چند نود، load balancer، failover، نود شخصی یا ارائهدهنده (۱٫۵ ساعت)
- ماژول ۸پروژه‌ی نهایی (۲ ساعت + ۵ ساعت کار آزاد)
مدرس هر دوره متخصص همان حوزه است. معرفی مدرس این دوره همراه با باز شدن ثبت‌نام در صفحه‌ی مدرسان می‌آید.
- اتر یا پول واقعی لازم است؟ خیر. همه‌ی تمرین‌های نمره‌دار روی devnet محلی با کلیدهای یک‌بارمصرف است؛ اجرای اعتبارسنج روی شبکه‌ی اصلی بخشی از دوره نیست.
- سرور قوی لازم است؟ برای تمرین‌ها نه؛ devnet محلی روی یک لپ‌تاپ با حدود ۸ تا ۱۶ گیگابایت RAM اجرا می‌شود. همگام‌سازی کامل شبکه‌ی اصلی چند ترابایت SSD می‌خواهد و فقط به‌صورت دمو و اختیاری دیده می‌شود.
- اگر Docker Hub یا GitHub از ایران باز نشود؟ مخزن شروع بسته‌ی آفلاین تصویرها (خروجی
docker save) و دستورdocker loadرا دارد؛ استفاده از mirror داخلی هم توضیح داده شده (§۲.۲). - کدام کلاینت را یاد می‌گیریم؟ دوره روی یک جفت پیش‌فرض ضبط می‌شود ولی معیار انتخاب و تفاوت‌ها را برای همه نشان می‌دهد؛ تمرین‌ها با جفت دیگر هم پذیرفته است.
- Kubernetes هم دارد؟ خیر؛ Compose و یک یا دو میزبان. مفاهیم (بررسی سلامت، rolling upgrade، volume) به Kubernetes منتقل‌شدنی است و در کادرها اشاره می‌شود.
- AI مجاز است؟ برای توضیح و پیش‌نویس پیکربندی بله، با راستی‌آزمایی پرچم‌ها در مستندات همان نسخه؛ هیچ راز، کلید یا نشانی سرور واقعی به AI داده نمی‌شود (§۲.۳).
- با این دوره اعتبارسنج راه می‌اندازم؟ مفهوم کلاینت اعتبارسنج، محافظت در برابر slashing و خطر اجرای دوگانه را یاد می‌گیرید و یک اعتبارسنج devnet را می‌بینید؛ تصمیم مالی و اجرای اعتبارسنج واقعی خارج از دوره است.