E6فهرست انتظار
امنیت زیرساخت و مدیریت کلید سازمانی
کلید سازمان را طوری نگه دارید که دزدیدنش سخت، سوءاستفاده از آن آشکار و جایگزینی‌اش تمرین‌شده باشد.
در پایان دوره
در پایان (۱) برای یک زیرساخت بلاک‌چین مدل تهدید با مرزهای اعتماد و فهرست ریسک اولویت‌دار می‌سازید؛ (۲) همه‌ی کلیدهای سامانه را فهرست می‌کنید و برای هرکدام چرخه‌ی عمر، محل نگه‌داری، پشتیبان و برنامه‌ی چرخش می‌نویسید و یک مراسم کلید را با نقش‌های جدا اجرا می‌کنید؛ (۳) با PKCS#11 و یک vault، امضا را بدون بیرون‌آمدن کلید انجام می‌دهید و محدودیت‌های HSM و KMS را برای منحنی‌های بلاک‌چینی می‌شناسید؛ (۴) میان multisig و MPC برای یک خزانه‌ی سازمانی تصمیم مستدل می‌گیرید و سیاست تأیید چندنفره می‌نویسید و اجرا می‌کنید؛ (۵) ماتریس نقش و تفکیک وظایف، دسترسی موقت و لاگ ممیزی غیرقابل‌انکار می‌سازید؛ (۶) شبکه را بخش‌بندی می‌کنید و فقط تصویرهای امضاشده با SBOM را اجرا می‌کنید؛ (۷) برای «کلید امضاکننده لو رفته است» runbook دارید و آن را زیر زمان‌سنج تمرین کرده‌اید.
مخاطب دوره
- مناسب: مهندس زیرساخت، DevOps، SRE یا امنیت که سرویس امضا، نود اعتبارسنج، کیف‌پول عملیاتی یا شبکه‌ی مجوزدار یک سازمان را نگه می‌دارد؛ تیم امنیت سازمانی که باید بلاک‌چین را به برنامه‌ی امنیتی موجود (ISMS) بیاورد؛ دانش‌آموخته‌ی E4 و E5 که می‌خواهد پشته‌اش را «قابل ممیزی» کند.
- نامناسب: کسی که دنبال امن‌کردن کیف‌پول شخصی است (G4 و G5)؛ کسی که می‌خواهد قرارداد هوشمند ممیزی کند (A1)؛ کسی که با لینوکس و Docker و اجرای نود کار نکرده (اول E4)؛ کسی که دنبال راه دور زدن تحریم، KYC یا محدودیت ارائه‌دهندگان ابری است (این دوره چنین چیزی درس نمی‌دهد).
آنچه می‌سازید
| ماژول | محصول |
|---|---|
| ۱ | مدل تهدید سامانه‌ی مرجع: نمودار جریان داده با مرزهای اعتماد، جدول STRIDE و ده ریسک اولویت‌دار |
| ۲ | فهرست کلیدها و چرخه‌ی عمر هرکدام + اسکریپت و صورت‌جلسه‌ی مراسم کلید آزمایشی با تقسیم راز ۳ از ۵ |
| ۳ | امضا با کلید غیرقابل‌استخراج در SoftHSM2 و vault + امضاکننده‌ی راه دور برای devnet |
| ۴ | کیف‌پول multisig ۲ از ۳ روی devnet، سند سیاست تأیید و آزمون تشخیص تراکنش مخرب (پروژه‌ی میانی) |
| ۵ | ماتریس نقش و تفکیک وظایف، سیاست‌های دسترسی در vault، دسترسی موقت و لاگ ممیزی متمرکز |
| ۶ | شبکه‌ی بخش‌بندی‌شده در Compose، گزارش اسکن تصویر، SBOM و امضا و راستی‌آزمایی تصویر |
| ۷ | runbook «لو رفتن کلید امضاکننده»، تمرین میزگردی و تمرین زنده‌ی چرخش مالک multisig + نقشه‌ی کنترل‌ها |
| ۸ | پروژه‌ی نهایی: پرونده‌ی امنیت و مدیریت کلید + دفاع ویدیویی |
پیش‌نیازها
E4 یا مهارت معادل: Compose چندسرویسی، خواندن لاگ، Prometheus و Grafana، کار با curl و jq، openssl برای ساخت کلید و گواهی آزمایشی. مفهوم امضای دیجیتال و کلید عمومی (G1 ماژول ۴ یا B1). رایانه‌ای با حدود ۱۶ گیگابایت RAM، حدود ۳۰ گیگابایت فضای آزاد و Docker؛ VPS لازم نیست.
زمان و ریتم
۸ ماژول؛ ساعت درس: ۱۴ ساعت (+ ۹ ساعت تمرین و پروژه)؛ ۷ هفته، هفته‌ای ۳ تا ۴ ساعت. ترکیب محتوا: ویدیو ۲۰٪، متن ۴۰٪، نمودار ۲۰٪، کار عملی (آزمایشگاه محلی و تمرین میزگردی) ۲۰٪. سهم بالای متن و نمودار به این دلیل است که بخش بزرگ دوره سیاست، فرایند و معماری است؛ ویدیو برای دموهای عملی و مراسم کلید نگه داشته می‌شود. پروژه‌ی میانی پس از ماژول ۴.
ابزارها و نسخه‌ها
Docker Engine و Compose v2؛ devnet محلی EVM (Besu در حالت dev یا devnet مخزن شروع E4؛ نمونه، نه توصیه)؛ SoftHSM2 و pkcs11-tool (از بسته‌ی OpenSC) برای PKCS#11؛ vault محلی (نمونه: OpenBao یا HashiCorp Vault؛ وضعیت مجوز هر دو در §۷.۲)؛ امضاکننده‌ی راه دور (نمونه: Web3Signer)؛ قراردادهای Safe مستقر روی devnet با اسکریپت مخزن شروع؛ cast از Foundry فقط به‌عنوان ابزار خط فرمان برای ساخت و خواندن تراکنش (برنامه‌نویسی Solidity لازم نیست)؛ Trivy یا Grype برای اسکن، Syft برای SBOM، cosign برای امضای تصویر، registry محلی؛ Prometheus، Grafana و Loki برای لاگ ممیزی؛ openssl و gpg. نسخه‌ها در §۷.۲.
ارزیابی و سیاست AI
- تمرین: استفاده از AI آزاد است؛ تست خودکار نتیجه را می‌سنجد.
- آزمون: بدون AI.
- پروژه: AI مجاز است، اما در ویدیوی دفاع باید هر خط را توضیح بدهید.
| بخش | وزن |
|---|---|
| آزمون‌های کوتاه ماژول‌ها | ۱۵٪ |
| تمرین‌های اجباری | ۲۰٪ |
| پروژه‌ی میانی | ۲۰٪ |
| پروژه‌ی نهایی | ۳۵٪ |
| آزمون پایانی | ۱۰٪ |
شرط گواهی: مجموع ≥ ۶۰٪، تحویل هر دو پروژه، ویدیوی دفاع، و نبود هیچ راز یا اطلاعات واقعی پوشانده‌نشده در تحویلی‌ها.
گواهی
متن: «گواهی می‌شود [نام] دوره‌ی «امنیت زیرساخت و مدیریت کلید سازمانی» (ساعت درس: ۱۴ ساعت (+ ۹ ساعت تمرین و پروژه)) را گذرانده و توانایی مدل‌سازی تهدید، مدیریت چرخه‌ی عمر کلید و اجرای مراسم کلید، امضا با HSM و vault، طراحی سیاست تأیید multisig، کنترل دسترسی و لاگ ممیزی، امنیت زنجیره‌ی تأمین و پاسخ به حادثه‌ی کلید را با پروژه‌ی [پیوند] روی محیط آزمایشی محلی نشان داده است.» گواهی نشان‌دهنده‌ی مهارت روی محیط آزمایشی است و گواهی‌نامه‌ی ISO، گزارش SOC 2، مجوز نگه‌داری دارایی یا تأیید امنیت هیچ سامانه‌ی واقعی نیست.
نمونه‌ی درس
درس نمونه‌ی رایگان این دوره به‌زودی منتشر می‌شود. برای خبر شدن، وارد فهرست انتظار شوید.
- ماژول ۱مدل تهدید زیرساخت بلاک‌چین (۱٫۵ ساعت)
- ماژول ۲مدیریت کلید سازمانی: انواع کلید، چرخه‌ی عمر، مراسم کلید، پشتیبان و تقسیم راز (۲ ساعت)
- ماژول ۳HSM و KMS: PKCS#11، HSM ابری یا سخت‌افزاری، vault، محدودیتها (۲ ساعت)
- ماژول ۴نگه‌داری امانی سازمانی: multisig، MPC و سیاست تأیید چندنفره (۲ ساعت)
- ماژول ۵کنترل دسترسی و تفکیک وظایف: RBAC، دسترسی موقت، PAM، لاگ ممیزی (۱٫۵ ساعت)
- ماژول ۶امنیت شبکه و زنجیره‌ی تأمین نرمافزار: بخش‌بندی، تصویرهای کانتینر، وابستگیها، SBOM (۱٫۵ ساعت)
- ماژول ۷پاسخ به حادثه، ممیزی و انطباق زیرساخت (۱٫۵ ساعت)
- ماژول ۸پروژه‌ی نهایی (۲ ساعت + ۵ ساعت کار آزاد)
مدرس هر دوره متخصص همان حوزه است. معرفی مدرس این دوره همراه با باز شدن ثبت‌نام در صفحه‌ی مدرسان می‌آید.
- HSM واقعی یا حساب KMS ابری لازم است؟ خیر. همه‌ی تمرین‌های نمره‌دار با SoftHSM2 (پیاده‌سازی نرم‌افزاری رابط PKCS#11) و vault محلی است. HSM سخت‌افزاری و KMS ابری با ویدیوی ضبط‌شده و جدول مقایسه دیده می‌شوند. SoftHSM2 امنیت سخت‌افزاری ندارد و فقط برای یادگیری رابط است.
- پول یا رمزارز واقعی جابه‌جا می‌شود؟ هرگز. همه‌ی کلیدها یک‌بارمصرف و فقط روی devnet محلی معتبرند.
- دوره MPC را پیاده‌سازی می‌کند؟ مفهوم، مدل امنیتی، ریسک‌ها و معیار انتخاب MPC درس داده می‌شود و یک دموی آماده‌ی امضای آستانه‌ای دیده می‌شود؛ ریاضی و پیاده‌سازی پروتکل خارج از دوره است.
- اگر Docker Hub، GitHub یا پایگاه داده‌ی آسیب‌پذیری‌ها از ایران باز نشود؟ مخزن شروع بسته‌ی آفلاین تصویرها و پایگاه داده‌ی آفلاین اسکنر را با چکیده‌ی SHA-256 دارد؛ registry محلی هم بخشی از آزمایشگاه است (§۲.۲).
- پس از این دوره می‌توانم گواهی ISO 27001 یا SOC 2 بگیرم یا مجوز نگه‌داری دارایی؟ خیر. دوره نقشه‌ی کنترل‌ها و شواهد ممیزی را آموزش می‌دهد؛ گواهی‌دهی کار ممیز مستقل و مجوز کار نهاد ناظر است.
- AI مجاز است؟ برای توضیح و پیش‌نویس سیاست و پیکربندی بله، با راستی‌آزمایی در مستندات؛ هیچ کلید، share، توکن vault، لاگ ممیزی خام یا نشانی سرور واقعی به AI داده نمی‌شود (§۲.۳).
- تفاوت با S2 ماژول ۴ چیست؟ S2 مجوزدهی و امنیت شبکه را از دید طراح کنسرسیوم می‌بیند؛ E6 امنیت عملیاتی، کلید و فرایند را برای مهندس زیرساخت می‌سازد و به S2 «ارجاع» می‌دهد.