G3فهرست انتظار
نقشه‌ی شبکه‌های معروف
اتریوم، ترون، سولانا، TON و ده‌ها شبکه‌ی دیگر: در پنج هفته نقشه‌ی همه را در ذهن داشته باشید.
در پایان دوره
در پایان (۱) هر شبکه را با شش معیار ثابت (هدف، اجماع، کارمزد، سرعت و نهایی‌شدن، تمرکز، کاربرد) توصیف می‌کنید؛ (۲) لایه‌ی دوم را از شبکه‌ی جدا تشخیص می‌دهید و می‌دانید rollup به چه کسی اعتماد می‌کند؛ (۳) می‌دانید چرا یک توکن روی چند شبکه وجود دارد و انتخاب «شبکه‌ی انتقال» در صرافی یعنی چه؛ (۴) مدل اعتماد هر پل را می‌شناسید و می‌فهمید چرا پل‌ها بزرگ‌ترین هک‌های تاریخ کریپتو را داشته‌اند؛ (۵) برای سه نیاز واقعی یک برگه‌ی انتخاب شبکه با دلیل و منبع می‌نویسید.
مخاطب دوره
- مناسب: کسی که G1 را گذرانده یا مفاهیم آن را می‌داند و در صرافی یا کیف‌پول با فهرستی از شبکه‌ها (ERC-20، TRC-20، BEP-20، Arbitrum، TON و …) روبه‌رو شده و نمی‌داند فرقشان چیست؛ سرمایه‌گذار خردی که می‌خواهد پیش از ورود به هر اکوسیستم ریسک‌هایش را بفهمد؛ کسی که برای خانواده یا کسب‌وکار کوچک تتر جابه‌جا می‌کند.
- نامناسب: برنامه‌نویسی که می‌خواهد روی این شبکه‌ها قرارداد بنویسد (B1، B4)؛ کسی که دنبال سیگنال، رتبه‌بندی سودآوری یا «شبکه‌ی آینده‌دار» است (این دوره چنین چیزی ندارد)؛ کسی که هنوز نمی‌داند کیف‌پول، کلید و آدرس چیست (اول G1).
آنچه می‌سازید
| ماژول | محصول |
|---|---|
| ۱ | قالب شخصی «کارت شبکه» با شش معیار و یک کارت نمونه برای بیت‌کوین |
| ۲ | کارت شبکه‌ی اتریوم + برگه‌ی خواندن یک تراکنش روی explorer |
| ۳ | جدول مقایسه‌ی سه لایه‌ی دوم با مرحله‌ی تمرکززدایی و مدل اثبات |
| ۴ | کارت شبکه‌ی ترون + برگه‌ی «یک انتقال تتر از دید شبکه» |
| ۵ | سه کارت شبکه (سولانا، BNB Chain، TON) و جدول «تفاوت‌های فرمت آدرس و memo» |
| ۶ | کارت اکوسیستم کازماس + نقشه‌ی مسیر یک توکن IBC |
| ۷ | برگه‌ی طبقه‌بندی چهار پل بر اساس مدل اعتماد |
| ۸ | پروژه‌ی نهایی: برگه‌ی مقایسه و انتخاب شبکه برای سه نیاز |
پیش‌نیازها
مفاهیم G1: بلاک و زنجیره، اجماع اثبات کار و اثبات سهام به زبان ساده، کلید و امضا و آدرس، کوین در برابر توکن و استیبل‌کوین. آزمون تعیین سطح (§۲.۱) همین‌ها را می‌سنجد. G2 (بیت‌کوین) لازم نیست؛ هر جا بیت‌کوین به‌عنوان نقطه‌ی مقایسه می‌آید، یک «ارجاع» به G2 داده شده است.
زمان و ریتم
۸ ماژول؛ ساعت درس: ۹٫۵ ساعت (+ ۳ ساعت تمرین و پروژه)؛ ۵ هفته، هفته‌ای ۳ ساعت. ترکیب محتوا: ویدیو ۲۵٪، متن ۴۰٪، دیاگرام ۳۰٪، کار عملی ۵٪. این دوره بیشتر «نقشه» است تا «مهارت دست»؛ بنابراین دیاگرام‌های مقایسه‌ای و متن‌های کوتاه مرجع وزن بیشتری دارند و کار عملی به خواندن explorer و پرکردن برگه محدود است.
| هفته | ماژول‌ها |
|---|---|
| ۱ | ۱ (چارچوب) و ۲ (اتریوم) |
| ۲ | ۳ (لایه‌های دوم) و ۴ (ترون) |
| ۳ | ۵ (سولانا، BNB Chain، TON) |
| ۴ | ۶ (کازماس) و ۷ (پل‌ها) |
| ۵ | ۸ (پروژه‌ی نهایی) و آزمون پایانی |
ابزارها و نسخه‌ها
همه رایگان و فقط‌خواندنی: یک مرورگر؛ explorerهای عمومی هر شبکه (نمونه، نه توصیه: Etherscan یا Blockscout برای اتریوم، Arbiscan و Basescan برای لایه‌های دوم، Tronscan، Solscan یا Solana Explorer، BscScan، Tonviewer، Mintscan)؛ سایت‌های داده‌ی عمومی L2BEAT (ریسک لایه‌های دوم و پل‌ها) و DefiLlama (داده‌ی اکوسیستم‌ها، فقط برای دیدن روش، نه رتبه‌بندی)؛ بسته‌ی تمرین دوره (برگه‌ها و تصویرهای آفلاین صفحه‌های explorer، §۷.۳). هیچ کیف‌پول، حساب صرافی یا پولی لازم نیست؛ نصب کیف‌پول برای تست‌نت فقط در چالش‌های اختیاری و با کیف‌پول تازه‌ی تمرینی است.
ارزیابی و سیاست AI
- تمرین: استفاده از AI آزاد است؛ تست خودکار نتیجه را می‌سنجد.
- آزمون: بدون AI.
- پروژه: AI مجاز است، اما در ویدیوی دفاع باید هر خط را توضیح بدهید.
| بخش | وزن |
|---|---|
| آزمون‌های کوتاه ماژول‌ها | ۱۵٪ |
| تمرین‌های اجباری (برگه‌ها و کارت‌های شبکه) | ۳۰٪ |
| پروژه‌ی میانی | ندارد |
| پروژه‌ی نهایی (شامل دفاع ویدیویی) | ۴۰٪ |
| آزمون پایانی | ۱۵٪ |
چالش‌های اختیاری نمره ندارند. شرط گواهی: مجموع ≥ ۶۰٪ و تحویل پروژه‌ی نهایی با دفاع.
گواهی
متن: «گواهی می‌شود [نام] دوره‌ی «نقشه‌ی شبکه‌های معروف» (ساعت درس: ۹٫۵ ساعت (+ ۳ ساعت تمرین و پروژه)) را گذرانده و توانایی مقایسه‌ی شبکه‌های بلاک‌چین با چارچوب شش‌معیاره، تشخیص مدل اعتماد لایه‌های دوم و پل‌ها، و انتخاب مستدل شبکه برای نیازهای مشخص را با پروژه‌ی [پیوند] نشان داده است.» گواهی توصیه‌ی سرمایه‌گذاری یا صلاحیت مشاوره‌ی مالی نیست.
نمونه‌ی درس
درس نمونه‌ی رایگان این دوره به‌زودی منتشر می‌شود. برای خبر شدن، وارد فهرست انتظار شوید.
- ماژول ۱چارچوب مقایسه‌ی شبکه‌ها (۱ ساعت)
- ماژول ۲اتریوم (۱٫۵ ساعت)
- ماژول ۳لایه‌های دوم: Arbitrum، Optimism، Base؛ rollup به زبان ساده (۱٫۵ ساعت)
- ماژول ۴ترون و نقش آن در تتر (۱ ساعت)
- ماژول ۵سولانا، BNB Chain، TON (۱٫۵ ساعت)
- ماژول ۶اکوسیستم کازماس و IBC (۱ ساعت)
- ماژول ۷پلهای بینزنجیرهای و ریسک آنها (۱ ساعت)
- ماژول ۸پروژه‌ی نهایی (۱ ساعت + کار آزاد)
مدرس هر دوره متخصص همان حوزه است. معرفی مدرس این دوره همراه با باز شدن ثبت‌نام در صفحه‌ی مدرسان می‌آید.
- میگویید کدام شبکه بهتر است؟ خیر. هر شبکه برای یک نیاز و با یک ریسک انتخاب می‌شود؛ دوره روش سنجیدن را یاد میدهد، نه رتبه‌بندی. دربارهی قیمت و سود هم هیچ حرفی زده نمیشود.
- پول یا کیف‌پول لازم دارم؟ خیر. همهی تمرین‌های نمرهدار خواندن explorer و پرکردن برگه است؛ اگر explorer در دسترس نباشد، تصویرهای آفلاین بسته‌ی تمرین کافی است.
- چرا اعداد کارمزد و سرعت در درس نیست؟ چون این اعداد زود عوض میشوند. درس معیار را میگوید و §۷.۲ عدد روز را با منبع و تاریخ؛ در پروژه‌ی نهایی هم خودتان عدد را با تاریخ ثبت می‌کنید.
- انتقال تتر را هم یاد می‌دهید؟ در این دوره می‌فهمید تتر روی هر شبکه چه تفاوتی دارد؛ تمرین عملی ارسال، شبکه‌ی اشتباه و مسدودشدن آدرس در G4 ماژول ۴ است.
- شبکهای که در دوره نیست چه؟ چارچوب ماژول ۱ برای هر شبکه‌ی تازه کار می‌کند؛ در پروژه‌ی نهایی میتوانید یک شبکه‌ی خارج از دوره را هم بسنجید.
- از ایران همهی این سایتها باز میشوند؟ نه همیشه. برای هر explorer یک جایگزین و برای هر تمرین نسخهی آفلاین داریم (§۲.۲).
- AI مجاز است؟ برای توضیح مفهوم بله؛ ولی هر عدد و هر ادعا دربارهی وضعیت یک شبکه را باید از منبع اصلی و با تاریخ راستیآزمایی کنید (§۲.۳).
دوره‌ی بعدی
G4 — کاربر امن کریپتو: همان شبکه‌ها را در عمل به کار می‌برید (کیف‌پول، seed، انتقال تتر روی شبکه‌ی درست، صرافی، دیفای امن). پس از G4، مسیر «نگه‌داری و انتقال حرفه‌ای» با G5 شروع می‌شود و استفاده‌ی عملی از پل‌ها در G8 ماژول ۵ آمده است.