G8فهرست انتظار
استفاده‌ی امن از دیفای
پیش از این‌که دارایی‌تان را به یک قرارداد بسپارید، بدانید چه چیزی ممکن است بشکند.
در پایان دوره
در پایان دوره می‌توانید برای هر پیشنهاد دیفای بگویید بازده از کجا می‌آید، شش لایه‌ی ریسک آن را روی یک برگه بنویسید، قیمت liquidation یک وام و اثر ضرر ناپایدار یک استخر را با شبیه‌ساز حساب کنید، یک پروتکل را با «کارت ریسک» و منبع هر ادعا بسنجید، و ورود و خروج را با کیف‌پول جدا، approve محدود و شبیه‌سازی تراکنش انجام دهید.
مخاطب دوره
- مناسب: کسی که G4 را گذرانده و می‌خواهد پیش از هر استفاده از دیفای ریسک را بفهمد؛ نگه‌دارنده‌ی دارایی خانواده یا کسب‌وکار کوچک که پیشنهاد «سود روی تتر» یا «استیکینگ» به او رسیده و باید تصمیم بگیرد؛ کسی که در دیفای ضرر کرده و می‌خواهد بفهمد چرا.
- نامناسب: کسی که دنبال «بهترین پروتکل» یا «بیشترین سود» است (این دوره چنین فهرستی ندارد)؛ کسی که هنوز کیف‌پول، seed و approve را نمی‌شناسد (اول G4)؛ کسی که می‌خواهد قرارداد دیفای بنویسد یا ممیزی کند (مسیرهای برنامه‌نویسی: B1 و A1)؛ کسی که فرمول AMM و معامله روی DEX را می‌خواهد (M5، در دست طراحی).
آنچه می‌سازید
| ماژول | محصول |
|---|---|
| ۱ | «نقشه‌ی ریسک یک موقعیت»: منبع بازده و شش لایه‌ی ریسک برای دو پیشنهاد واقعی‌نما |
| ۲ | «برگه‌ی liquidation»: ضریب سلامت و قیمت liquidation سه وام و تصمیم در سناریوی ریزش |
| ۳ | «برگه‌ی استخر»: مقایسه‌ی نگه‌داشتن با تأمین نقدینگی در چند سناریوی قیمت |
| ۴ | «برگه‌ی تصمیم خروج»: صف خروج، فروش با تخفیف یا ماندن، با هزینه‌ی هر کدام |
| میانی | «پرونده‌ی ریسک سه موقعیت» (وام، استخر، استیکینگ) |
| ۵ | «برنامه‌ی انتقال بین‌زنجیره‌ای» و تشخیص توکن بومی از بسته‌بندی‌شده |
| ۶ | «کارت ریسک پروتکل» برای یک پرونده‌ی ساختگی و یک پروتکل واقعی |
| ۷ | «ممیزی کیف‌پول دیفای» روی کیف‌پول تمرینی و دسته‌بندی درخواست‌های امضا |
| ۸ | پروژه‌ی نهایی: ارزیابی ریسک یک پروتکل واقعی + برنامه‌ی ورود و خروج |
پیش‌نیازها
- رسمی: G4 — کاربر امن کریپتو. آزمون تعیین سطح (§۲.۱) نشان می‌دهد مفاهیم لازم را دارید یا نه.
- توصیه‌شده: G7 — خرید، فروش و انتقال امن (چک‌لیست پیش از ارسال و تراکنش آزمایشی در ماژول ۵ و ۷ این دوره به کار می‌آید).
- مهارت عمومی: رایانه‌ی رومیزی یا لپ‌تاپ با مرورگر به‌روز؛ باز کردن فایل صفحه‌گسترده و تغییر یک عدد در آن (ویدیوی راه‌اندازی همین را نشان می‌دهد). برنامه‌نویسی و ریاضی بیش از درصد و ضرب لازم نیست.
زمان و ریتم
۸ ماژول؛ ساعت درس: ۱۰٫۵ ساعت (+ ۶ ساعت تمرین و پروژه)؛ ۶ هفته، هفته‌ای ۳ ساعت. سهم قالب محتوا: ویدیو ۲۰٪، متن ۴۰٪، دیاگرام ۲۵٪، تمرین عملی ۱۵٪؛ یعنی بیشتر درس متن مقایسه‌ای و دیاگرام ریسک است و ویدیو برای دموها و چند مفهوم کلیدی به کار می‌رود.
ابزارها و نسخه‌ها
همه «نمونه، نه توصیه»؛ نسخه و ویژگی‌ها در §۷.۲:
- کیف‌پول تمرینی تازه در قالب افزونه‌ی مرورگر با پیش‌نمایش یا شبیه‌سازی تراکنش (نمونه: MetaMask، Rabby). فقط برای این دوره ساخته می‌شود و هرگز پول واقعی نمی‌گیرد.
- تست‌نت: Sepolia و در صورت دسترسی یک تست‌نت لایه‌ی دوم (نمونه: Base Sepolia یا Arbitrum Sepolia).
- explorer در حالت فقط‌خواندنی (نمونه: Etherscan و نسخه‌ی تست‌نت آن).
- ابزار بررسی و لغو approve (نمونه: revoke.cash یا بخش Token Approvals در explorer).
- منابع داده‌ی عمومی فقط برای خواندن: DefiLlama (TVL و فهرست رخدادها)، L2BEAT (ریسک لایه‌های دوم)، صفحه‌ی ممیزی و مستندات خود پروتکل، سکوهای bug bounty (نمونه: Immunefi).
- شبیه‌سازهای صفحه‌گسترده‌ی دوره (وام، استخر، depeg و خروج) که با LibreOffice Calc به‌صورت آفلاین باز می‌شوند.
- برگه‌های کار PDF و مجموعه‌ی تصویرهای آماده (بسته‌ی تمرین، §۷.۳).
- کیف‌پول سخت‌افزاری: لازم نیست؛ دموی blind signing در ماژول ۷ را مدرس با دستگاه خودش ضبط می‌کند.
ارزیابی و سیاست AI
- تمرین: استفاده از AI آزاد است؛ تست خودکار نتیجه را می‌سنجد.
- آزمون: بدون AI.
- پروژه: AI مجاز است، اما در ویدیوی دفاع باید هر خط را توضیح بدهید.
| بخش | وزن |
|---|---|
| آزمون‌های کوتاه ماژول‌ها | ۱۵٪ |
| تمرین‌های اجباری | ۲۰٪ |
| پروژه‌ی میانی | ۲۰٪ |
| پروژه‌ی نهایی (شامل دفاع ویدیویی) | ۳۵٪ |
| آزمون پایانی | ۱۰٪ |
چالش‌های اختیاری نمره ندارند. شرط گواهی: نمره‌ی کل ≥ ۶۰٪، تحویل پروژه‌ی نهایی و رعایت سیاست پوشاندن اطلاعات در همه‌ی تحویل‌ها.
گواهی
متن: «گواهی می‌شود [نام] دوره‌ی «استفاده‌ی امن از دیفای» (ساعت درس: ۱۰٫۵ ساعت (+ ۶ ساعت تمرین و پروژه)) را گذرانده و توانایی سنجیدن منبع بازده و ریسک‌های وام‌دهی، استخر نقدینگی، استیکینگ و پل، ارزیابی یک پروتکل با کارت ریسک مستند، و برنامه‌ریزی ورود و خروج امن را با پروژه‌ی [پیوند] نشان داده است. این گواهی توصیه یا تأیید هیچ پروتکلی نیست.»
نمونه‌ی درس
درس نمونه‌ی رایگان این دوره به‌زودی منتشر می‌شود. برای خبر شدن، وارد فهرست انتظار شوید.
این محتوا آموزشی است؛ نه توصیه‌ی سرمایه‌گذاری است و نه مشاوره‌ی حقوقی.
- ماژول ۱دیفای از دید کاربر و نقشه‌ی ریسک (۱٫۵ ساعت)
- ماژول ۲وام‌دهی و وامگیری: وثیقه، LTV، liquidation، اوراکل (۱٫۵ ساعت)
- ماژول ۳استخر نقدینگی: ریسک از دید کاربر و ضرر ناپایدار به‌صورت شهودی (۱٫۵ ساعت)
- ماژول ۴استیکینگ، liquid staking و ریستیکینگ: slashing، depeg، قفلشدن (۱٫۵ ساعت)
- ماژول ۵پلها در عمل: استفاده‌ی امن (۱ ساعت)
- ماژول ۶ارزیابی یک پروتکل پیش از ورود (۱٫۵ ساعت)
- ماژول ۷عملیات امن: کیف‌پول جدا، approve محدود، شبیه‌سازی تراکنش، blind signing (۱ ساعت)
- ماژول ۸پروژه‌ی نهایی (۱ ساعت + ۲ ساعت کار آزاد)
مدرس هر دوره متخصص همان حوزه است. معرفی مدرس این دوره همراه با باز شدن ثبت‌نام در صفحه‌ی مدرسان می‌آید.
- آیا این دوره می‌گوید کجا سرمایه بگذارم؟ خیر. هیچ پروتکلی توصیه یا رتبه‌بندی نمی‌شود و هیچ بازدهی وعده داده نمی‌شود. دوره روش سنجیدن ریسک را یاد می‌دهد؛ تصمیم و مسئولیت با خود شماست.
- برای تمرین پول واقعی لازم است؟ خیر. همه‌ی تمرین‌های نمره‌دار روی کیف‌پول تمرینی تازه، تست‌نت یا شبیه‌ساز آفلاین انجام می‌شود. هیچ تمرینی از شما نمی‌خواهد seed واقعی را جایی وارد کنید.
- سایت پروتکل‌ها از ایران باز نمی‌شود؛ دوره به کارم می‌آید؟ بله. هر تمرین نمره‌دار جایگزین آفلاین دارد (شبیه‌ساز، تصویرهای آماده و PDF صفحه‌ها). دوره هیچ روشی برای دور زدن تحریم، احراز هویت یا محدودیت دسترسی آموزش نمی‌دهد و مسدود بودن دسترسی را خودش یک ریسک می‌داند.
- ممیزی‌شده یعنی امن؟ خیر. ماژول ۶ و کیس Euler نشان می‌دهند ممیزی چه چیزی را می‌سنجد و چه چیزی را نه.
- ریاضی سخت دارد؟ خیر. ضریب سلامت وام با یک ضرب و تقسیم حساب می‌شود و ضرر ناپایدار را شبیه‌ساز نشان می‌دهد؛ فرمول AMM در M5 است.
- کیف‌پول سخت‌افزاری لازم است؟ برای این دوره نه. برای نگه‌داری اصلی دارایی، G5 را ببینید.
- AI مجاز است؟ برای توضیح مفهوم و پیش‌نویس چک‌لیست بله، با راستی‌آزمایی در مستندات رسمی. هرگز seed، کلید خصوصی، آدرس دارای موجودی واقعی یا مدرک هویتی را به AI ندهید. آزمون‌ها بدون AI است.
دوره‌ی بعدی
G8 دوره‌ی آخر (و اختیاری) مسیر «نگه‌داری و انتقال حرفه‌ای» است. گام بعدی پیشنهادی M5 — معامله در صرافی غیرمتمرکز (DEX) (در دست طراحی) است که سازوکار AMM، فرمول ضرر ناپایدار، slippage و MEV را درس می‌دهد. اگر دارایی قابل‌توجهی در دیفای ندارید، مرور ماژول ۶ و ۷ دوره‌ی G4 هر شش ماه کافی است. اگر G5 را نگذرانده‌اید، تفکیک «خزانه‌ی سرد» از «کیف‌پول دیفای» در ماژول ۷ را با G5 کامل کنید.