M7فهرست انتظار
مشتقات و اهرم: سازوکار و ریسک
پیش از آن‌که کسی از "اهرم ۱۰۰ برابر" برایتان بگوید، بدانید با یک درصد حرکت چه بر سر وثیقه می‌آید.
در پایان دوره
در پایان (۱) فرق قرارداد آتی، قرارداد دائمی و اختیار معامله را با تعهد، سررسید و بیشترین ضرر هر طرف توضیح می‌دهید و کاربرد مشروع آن‌ها (پوشش ریسک) را از سفته‌بازی اهرمی جدا می‌کنید؛ (۲) وجه تضمین اولیه و نگه‌داری، اهرم اسمی و واقعی، و مارجین ایزوله و متقاطع را با عدد حساب می‌کنید؛ (۳) قیمت لیکوئید شدن را با مدل خطی دوره و جدول پله‌ای حساب می‌کنید و نشان می‌دهید کارمزد، اندازه‌ی موقعیت و نرخ تأمین مالی آن را جابه‌جا می‌کنند؛ (۴) نقش قیمت نشان، صندوق بیمه و کاهش خودکار اهرم (ADL) را در یک سناریو با سایه‌ی بلند قیمت توضیح می‌دهید و آبشار لیکوئید شدن را روی دفتر سفارش ساختگی شبیه‌سازی می‌کنید؛ (۵) هزینه‌ی نگه‌داری یک قرارداد دائمی را با علامت و بازه‌ی درست نرخ تأمین مالی حساب می‌کنید و می‌دانید چرا خواندن موقعیت‌های باز (open interest) دوپهلوست؛ (۶) نمودار سود و زیان خرید و فروش اختیار معامله را می‌کشید؛ (۷) ریسک‌های بیرون از نمودار (صرافی، توقف معاملات، تغییر قواعد مارجین، DEXهای قرارداد دائمی، مقررات) را در یک «یادداشت ریسک» می‌نویسید.
مخاطب دوره
- مناسب: معامله‌گری که M6 را گذرانده و در صرافی‌ها دکمه‌ی «Futures» و لغزنده‌ی اهرم را دیده و می‌خواهد پیش از هر تصمیمی بداند پشت آن چه سازوکاری است؛ کسی که در یک شب پرنوسان شنیده «میلیاردها دلار لیکوئید شد» و می‌خواهد بفهمد یعنی چه؛ سرمایه‌گذاری که می‌خواهد بداند پوشش ریسک با قرارداد دائمی یا اختیار معامله چیست و چه هزینه‌ای دارد؛ تحلیلگری که نرخ تأمین مالی و موقعیت‌های باز را در داشبوردها می‌بیند و می‌خواهد آن‌ها را درست بخواند.
- نامناسب: کسی که دنبال «راهبرد اهرم»، سیگنال، «ستاپ فیوچرز» یا روش جبران ضرر با اهرم بیشتر است (این دوره هیچ‌کدام را نمی‌دهد و ماژول ۲ و ۳ دقیقاً نشان می‌دهند چرا این رفتارها خطرناک‌اند)؛ کسی که هنوز اندازه‌ی موقعیت، واحد R و حد ضرر را نمی‌شناسد (اول M6)؛ کسی که دفتر سفارش و انواع سفارش را نمی‌شناسد (اول M1)؛ کسی که در حال حاضر با فشار مالی یا رفتار شبیه قمار درگیر است (اول کمک بگیرید؛ §۸.۱)؛ کسی که مدل قیمت‌گذاری ریاضی اختیار معامله (یونانی‌ها، بلک-شولز) می‌خواهد (این دوره فقط «در یک نگاه» است).
آنچه می‌سازید
| ماژول | محصول |
|---|---|
| ۱ | «نقشه‌ی محصولات مشتقه» (۱۲ توصیف محصول دسته‌بندی‌شده) + برگه‌ی پوشش ریسک یک دارنده با قرارداد دائمی روی داده‌ی ساختگی |
| ۲ | «ماشین‌حساب اهرم و وجه تضمین» (اهرم اسمی و واقعی، ایزوله و متقاطع) + فهرست خطاهای مجموعه‌ی کاشته‌شده‌ی PE-1 (پست «استراتژی اهرم ۱۰۰ برابر») |
| ۳ | «ماشین‌حساب قیمت لیکوئید شدن» با جدول پله‌ای ساختگی + برگه‌ی فشار (−۱۰٪ و −۳۰٪) + برگه‌ی سناریوی سایه‌ی بلند (قیمت نشان در برابر آخرین قیمت) + اصلاح ماشین‌حساب معیوب PE-2 |
| ۴ | «شبیه‌ساز هزینه‌ی تأمین مالی» روی سری ساختگی + کارت basis + اصلاح توضیح معیوب PE-3 |
| — | پروژه‌ی میانی: ماشین‌حساب یکپارچه‌ی لیکوئید شدن و هزینه‌ی تأمین مالی با ده موقعیت آزمون |
| ۵ | نمودارهای سود و زیان اختیار معامله در صفحه‌گسترده + کارت منحنی آتی (contango و backwardation) + فهرست خطاهای PE-4 (پست «درآمد ماهانه با فروش اختیار») |
| ۶ | «پرونده‌ی ریسک محل معامله» برای یک صرافی ساختگی و یک DEX قرارداد دائمی ساختگی + برگه‌ی بررسی مقررات با منبع و تاریخ |
| ۷ | پروژه‌ی نهایی: پرونده‌ی ریسک یک موقعیت اهرمی فرضی + یادداشت ریسک برای پرسونای ساختگی + دفاع ویدیویی |
پیش‌نیازها
پیش‌نیاز رسمی: M6 — مدیریت ریسک و روان‌شناسی معامله: ریسک هر معامله، اندازه‌ی موقعیت از فاصله‌ی حد ضرر، واحد R، ریاضی ضرر و ریسک ورشکستگی. ماژول ۲ این دوره همین‌ها را «کاربرد» می‌کند و اهرم را از دید اندازه‌ی موقعیت می‌بیند. پیش‌نیاز عمومی: M1 — مقدمه‌ی بازار برای دفتر سفارش، اسپرد، سفارش آنی و محدود، سفارش حد ضرر و کارمزد سازنده و پذیرنده (maker/taker). در صفحه‌گسترده باید فرمول بنویسید، از جدول با تابع جست‌وجو (مانند VLOOKUP) مقدار بخوانید و نمودار خطی بکشید. ریاضی دوره در حد چهار عمل اصلی، درصد و یک معادله‌ی خطی یک‌مجهولی است؛ هر فرمول با یک مثال عددی کامل می‌آید. آزمون تعیین سطح (§۲.۱) همین‌ها را می‌سنجد.
زمان و ریتم
۷ ماژول؛ ساعت درس: ۱۱ ساعت (+ ۵ ساعت تمرین و پروژه)؛ ۵ هفته، هفته‌ای ۳ تا ۴ ساعت. هفته‌ی ۱: ماژول ۱ و ۲؛ هفته‌ی ۲: ماژول ۳؛ هفته‌ی ۳: ماژول ۴ و پروژه‌ی میانی؛ هفته‌ی ۴: ماژول ۵ و ۶؛ هفته‌ی ۵: پروژه‌ی نهایی. سهم قالب محتوا: ویدیو ۲۵٪، متن ۳۵٪، دیاگرام ۲۵٪، تمرین عملی ۱۵٪. سهم بالای دیاگرام عمدی است: نمودار سود و زیان، مسیر قیمت تا لیکوئید شدن، جریان پول در نرخ تأمین مالی و زنجیره‌ی صندوق بیمه و ADL با تصویر بهتر از گفتار فهمیده می‌شوند. ویدیو برای دموهای زنده‌ی ماشین‌حساب و شبیه‌ساز است؛ تمرین عملی روی کتاب‌کارها و داده‌ی ساختگی بسته‌ی تمرین انجام می‌شود.
ابزارها و نسخه‌ها
- صفحه‌گسترده (LibreOffice Calc، Excel یا مشابه؛ نمونه، نه توصیه؛ نسخه‌ی آفلاین کافی است). همه‌ی ماشین‌حساب‌ها، شبیه‌سازها و نمودارهای نمره‌دار در قالب
.odsمی‌آیند و در هر صفحه‌گسترده‌ی رایج باز می‌شوند. - بسته‌ی تمرین دوره (
m7-pack، §۷.۳): داده‌ی ساختگی دارایی نمونه‌یSYN-A(قیمت ساعتی، قیمت آخرین معامله، شاخص و قیمت نشان دقیقه‌ای)، سری ساختگی نرخ تأمین مالی، دفتر سفارش ساختگی و پشته‌ی سفارش‌های لیکوئید شدن، جدول پله‌ای ساختگی وجه تضمین، زنجیره‌ی ساختگی اختیار معامله، چهار مجموعه‌ی خطای کاشته‌شده (PE-1 تا PE-4) و قالب‌ها. جایگزین آفلاین: همه‌ی فایل‌ها محلی‌اند و نسخه‌ی PDF چاپی هر برگه هم هست. - صفحه‌ی قرارداد و راهنمای مارجین یک صرافی (اختیاری، فقط خواندن؛ نمونه، نه توصیه): برای دیدن این‌که فرمول‌ها و جدول‌های واقعی چه شکلی‌اند. هیچ ثبت‌نام، واریز، حساب نمایشی یا سفارشی لازم نیست. جایگزین آفلاین: «بسته‌ی خواندن» دوره (
m7-venue-docs-reading.pdf) که خلاصه‌ی ساختار این صفحه‌ها را با نام «صرافی نمونه» و بدون عدد واقعی می‌آورد. - داشبوردهای داده‌ی مشتقات (اختیاری، فقط در دموها؛ نمونه، نه توصیه): مانند داده‌گرهایی که نرخ تأمین مالی، موقعیت‌های باز و حجم لیکوئید شدن را نشان می‌دهند. هیچ تمرین نمره‌داری به آن‌ها وابسته نیست؛ جایگزین: تصویرهای ساخته‌شده از داده‌ی ساختگی دوره.
- نرم‌افزار نمایش نمودار آفلاین بسته (
m7-chart-viewer، همان نمایشگر ساده‌ی حوزه با محور شماره‌ی شمع)؛ جایگزین: نمودار خطی صفحه‌گسترده یا تصویرهای آماده‌ی بسته.
نسخه‌ها، فرمول‌ها، کارمزدها و قابلیت‌های هر محل معامله در §۷.۲ با «پیش از ضبط راستی‌آزمایی شود» ثبت شده‌اند.
ارزیابی و سیاست AI
- تمرین: استفاده از AI آزاد است؛ تست خودکار نتیجه را می‌سنجد.
- آزمون: بدون AI.
- پروژه: AI مجاز است، اما در ویدیوی دفاع باید هر خط را توضیح بدهید.
| بخش | وزن |
|---|---|
| آزمون‌های کوتاه ماژول‌ها (۱ تا ۶) | ۱۵٪ |
| تمرین‌های اجباری (ماژول ۱ تا ۶، از جمله PE-1 تا PE-4) | ۲۰٪ |
| پروژه‌ی میانی | ۲۰٪ |
| پروژه‌ی نهایی (پرونده، یادداشت ریسک، دفاع ویدیویی) | ۳۵٪ |
| آزمون پایانی | ۱۰٪ |
گواهی
- گواهی پایان دوره: نمره‌ی کل دست‌کم ۷۰٪، پروژه‌ی نهایی دست‌کم ۶۰ از ۱۰۰ و آزمون پایانی دست‌کم ۱۲ از ۲۰.
- گواهی با امتیاز ممتاز: نمره‌ی کل دست‌کم ۹۰٪ و همه‌ی عددهای پروژه‌ی میانی درست.
- متن گواهی: «توانایی توضیح سازوکار مشتقات رمزارز و محاسبه‌ی اهرم واقعی، قیمت لیکوئید شدن، هزینه‌ی تأمین مالی و سناریوهای فشار، و نوشتن یادداشت ریسک». گواهی مجوز معامله، مشاوره‌ی سرمایه‌گذاری یا مدیریت دارایی نیست، هیچ توانایی سودآوری را تأیید نمی‌کند و توصیه به استفاده از اهرم نیست.
نمونه‌ی درس
درس نمونه‌ی رایگان این دوره به‌زودی منتشر می‌شود. برای خبر شدن، وارد فهرست انتظار شوید.
این محتوا آموزشی است؛ نه توصیه‌ی سرمایه‌گذاری است و نه مشاوره‌ی حقوقی.
- ماژول ۱مشتقات چیست: آتی، قرارداد دائمی و اختیار معامله؛ پوشش ریسک و چرایی خطر برای تازهکار (۱٫۵ ساعت)
- ماژول ۲اهرم و وجه تضمین: اولیه و نگه‌داری، اهرم اسمی و واقعی، مارجین ایزوله و متقاطع (۱٫۵ ساعت)
- ماژول ۳لیکوئید شدن: قیمت لیکوئید شدن، قیمت نشان (mark price)، صندوق بیمه، کاهش خودکار اهرم (ADL) و آبشار لیکوئید شدن (۲ ساعت)
- ماژول ۴قرارداد دائمی و نرخ تأمین مالی: سازوکار، هزینه‌ی نگه‌داری، basis و موقعیت‌های باز (open interest) (۱٫۵ ساعت)
- ماژول ۵آتی با سررسید و اختیار معامله در یک نگاه: contango و backwardation، خرید و فروش اختیار، نمودار سود و زیان (۱٫۵ ساعت)
- ماژول ۶ریسک‌های بیرون از نمودار: صرافی و طرف مقابل، توقف معاملات، تغییر قواعد مارجین، DEXهای قرارداد دائمی؛ مقررات (فقط آگاهی) (۱٫۵ ساعت)
- ماژول ۷پروژه‌ی نهایی (۱٫۵ ساعت + ۲ ساعت کار آزاد)
مدرس هر دوره متخصص همان حوزه است. معرفی مدرس این دوره همراه با باز شدن ثبت‌نام در صفحه‌ی مدرسان می‌آید.
- این دوره به من یاد می‌دهد با اهرم سود کنم؟ خیر. دوره سازوکار و خطر را درس می‌دهد و استفاده از اهرم را توصیه نمی‌کند. هیچ راهبرد، ستاپ، سیگنال یا «اهرم امن» معرفی نمی‌شود.
- چرا هیچ تمرینی در حساب نمایشی یا تست‌نت موقعیت باز نمی‌کند؟ چون هدف دوره فهم سازوکار است، نه عادت کردن به دکمه‌ی باز کردن موقعیت. حساب نمایشی پول واقعی ندارد ولی رفتار واقعی را شکل می‌دهد. همه‌ی محاسبه‌ها در کتاب‌کارها با عدد دقیق و قابل بازتولید انجام می‌شوند.
- فرمول لیکوئید شدن دوره با صرافی X یکی است؟ نه لزوماً. دوره یک «مدل خطی ساده» برای قرارداد دائمی با وثیقه‌ی تتر و یک جدول پله‌ای ساختگی دارد تا منطق دیده شود. هر صرافی فرمول، پله‌ها، کارمزد و روش قیمت نشان خودش را دارد و آن‌ها را مرتب به‌روز می‌کند؛ ماژول ۶ یاد می‌دهد چطور صفحه‌ی قرارداد را بخوانید و تاریخ بررسی را ثبت کنید.
- نرخ تأمین مالی یا موقعیت‌های باز نشانه‌ی جهت بازار نیست؟ دوره هیچ‌کدام را به‌عنوان نشانه‌ی خرید یا فروش درس نمی‌دهد. ماژول ۴ نشان می‌دهد چرا خواندن آن‌ها دوپهلوست و چه چیزی را نمی‌گویند؛ آزمودن هر ادعایی درباره‌ی آن‌ها روش K7 را لازم دارد.
- اختیار معامله کم‌خطرتر از قرارداد دائمی نیست؟ برای خریدار اختیار، بیشترین ضرر همان پرمیوم پرداختی است؛ برای فروشنده ممکن است بسیار بزرگ یا در خرید اختیار فروخته‌شده بی‌حد باشد. ماژول ۵ هر دو را با نمودار نشان می‌دهد؛ «کم‌خطر» بدون گفتن «برای کدام طرف» معنا ندارد.
- از ایران به صرافی‌های مشتقات دسترسی هست؟ بسیاری از صرافی‌های خارجی کاربران ایرانی را محدود می‌کنند و دسترسی و مقررات داخلی تغییر می‌کند. دوره هیچ روش دور زدن تحریم، KYC یا محدودیت جغرافیایی را آموزش نمی‌دهد و به آن نیازی هم ندارد: همه‌ی کار روی داده و کتاب‌کار آفلاین است. آگاهی از ریسک: ماژول ۶ و ارجاع: G4 ماژول ۵.
- بعد از دوره آماده‌ی معامله‌ی اهرمی هستم؟ دوره چنین مجوزی نمی‌دهد. خروجی آن «یادداشت ریسک» است: آنچه پیش از هر موقعیت اهرمی باید دانست و سقف‌هایی که برنامه‌ی ریسک شخصی (M6) تعیین می‌کند. برای بسیاری از افراد، نتیجه‌ی درست همین یادداشت «استفاده نمی‌کنم» است.
دوره‌ی بعدی
M7 دوره‌ی هشتم و اختیاری مسیر «معامله‌گر» است. پس از آن: M8 — معامله‌ی الگوریتمی (اختیاری) برای کسی که می‌خواهد قاعده‌ی معاملاتی را در کد و روی صرافی ساختگی آفلاین اجرا کند (هزینه‌ی تأمین مالی و کنترل ریسک آن‌جا «کاربرد» می‌شوند)؛ یا M9 — هوش مصنوعی در تحلیل و آزمودن راهبرد (اختیاری) برای بازبینی آزمون‌ها و ادعاهای ساخته‌شده با AI. اگر بعد از این دوره احساس می‌کنید ریسک هر معامله، سقف ضرر روزانه و دفتر معاملات‌تان هنوز محکم نیست، بهترین قدم بعدی مرور M6 — مدیریت ریسک و روان‌شناسی معامله است، نه موقعیت اهرمی. برای آزمودن هر قاعده با هزینه‌ها (از جمله هزینه‌ی تأمین مالی): K7 — ساختن و آزمودن سیستم معاملاتی. برای وام‌گیری با وثیقه در دیفای و liquidation آن از دید کاربر: G8 — استفاده‌ی امن از دیفای.