E2فهرست انتظار
از ایده تا پایلوت
ایده‌ی بلاک‌چینی را به پایلوتی تبدیل کنید که بتوان درباره‌اش تصمیم گرفت.
در پایان دوره
در پایان (۱) مسئله را با ذی‌نفعان، فرایند فعلی و ارزش قابل‌اندازه‌گیری برای هر عضو بیان می‌کنید؛ (۲) فرق PoC، پایلوت و تولید را می‌دانید و برای هر مرحله دروازه‌ی تصمیم می‌نویسید؛ (۳) پیش از شروع، شاخص موفقیت، خط مبنا و معیار توقف را ثبت می‌کنید؛ (۴) دامنه، داده، یکپارچگی و اعضای کنسرسیوم پایلوت را طراحی می‌کنید؛ (۵) RFP، SOW، SLA و بند خروج را طوری می‌نویسید که کد، داده و کلیدها در اختیار سازمان بماند؛ (۶) ریسک، بودجه و مدیریت تغییر پایلوت را اداره می‌کنید و در پایان «بسته‌ی پایلوت» را جلوی کمیته‌ی راهبری دفاع می‌کنید.
مخاطب دوره
- مناسب: مدیر میانی یا ارشدی که مأمور «یک پروژه‌ی بلاک‌چینی» شده؛ مالک محصول و مدیر پروژه در بانک، بیمه، لجستیک، سلامت، انرژی یا بخش دولتی؛ مشاور و تحلیل‌گر کسب‌وکار؛ کارشناس خرید و قراردادهای فناوری؛ دانش‌آموخته‌ی E1 که می‌خواهد از «تصمیم» به «اجرا» برسد.
- نامناسب: کسی که می‌خواهد شبکه را خودش راه بیندازد یا قرارداد بنویسد (مسیر ب: E4؛ مسیر ج: S1 و S2)؛ کسی که هنوز نمی‌داند بلاک‌چین برای مسئله‌اش لازم است یا نه (اول E1)؛ کسی که دنبال سرمایه‌گذاری در رمزارز یا توکن است (این دوره درباره‌ی پروژه‌ی سازمانی است، نه بازار).
آنچه می‌سازید
| ماژول | محصول |
|---|---|
| ۱ | «بوم مسئله» یک‌صفحه‌ای + نقشه‌ی ذی‌نفعان + جدول «چه چیزی برای هر عضو» |
| ۲ | برنامه‌ی مرحله‌ها و دروازه‌ها (PoC، پایلوت، تولید) با پرسش‌ها و تصمیم‌گیرنده‌ی هر دروازه |
| ۳ | برگه‌ی شاخص‌ها: خط مبنا، هدف، روش اندازه‌گیری، معیار توقف ثبت‌شده |
| ۱ تا ۳ | پروژه‌ی میانی: «پرونده‌ی مسئله، ارزش و دروازه‌ها» |
| ۴ | منشور پایلوت + سیاهه‌ی داده و یکپارچگی + فهرست اعضای پایلوت |
| ۵ | ماتریس RACI + ماتریس ساخت/خرید/مشارکت |
| ۶ | خلاصه‌ی RFP + بندهای کلیدی SOW و SLA + چک‌لیست بندهای مالکیت و خروج |
| ۷ | ثبت RAID، بودجه‌ی پایلوت و برنامه‌ی مدیریت تغییر |
| ۸ | پروژه‌ی نهایی: «بسته‌ی پایلوت» + دفاع ویدیویی |
پیش‌نیازها
گذراندن E1 یا قبولی در آزمون تعیین سطح (§۲.۱): انواع شبکه (عمومی، مجوزدار، کنسرسیومی)، چارچوب «آیا بلاک‌چین لازم است؟»، اجزای TCO، حاکمیت کنسرسیوم و ارزیابی پیشنهاد فروشنده در حد E1. تجربه‌ی حداقل یک پروژه‌ی سازمانی (هر فناوری) بسیار کمک می‌کند. ابزار: صفحه‌گسترده، ویرایشگر متن و یک ابزار نمودار؛ همه آفلاین هم کار می‌کنند.
زمان و ریتم
۸ ماژول؛ ساعت درس: ۱۱٫۵ ساعت (+ ۶ ساعت تمرین و پروژه)؛ ۷ هفته، هفته‌ای ۳ ساعت. برنامه‌ی هفتگی: هفته‌ی ۱ ماژول ۱؛ هفته‌ی ۲ ماژول ۲؛ هفته‌ی ۳ ماژول ۳ و پروژه‌ی میانی؛ هفته‌ی ۴ ماژول ۴؛ هفته‌ی ۵ ماژول ۵ و ۶؛ هفته‌ی ۶ ماژول ۷؛ هفته‌ی ۷ ماژول ۸ و دفاع.
ترکیب محتوا: ویدیو ۲۵٪، متن ۴۰٪، نمودار ۲۵٪، کار عملی ۱۰٪. ویدیو برای روایت کیس‌ها، دموی پرکردن قالب‌ها و نقش‌آفرینی جلسه‌ها؛ متن برای قالب‌ها، چک‌لیست‌ها و بندهای قرارداد؛ نمودار برای نقشه‌ی ذی‌نفعان، فرایند فعلی و آینده، مرحله‌ها و دروازه‌ها و ساختار تیم؛ کار عملی همان کارپوشه‌های هر ماژول است.
ابزارها و نسخه‌ها
- کارپوشه‌های دوره (بسته‌ی تمرین §۷.۳): قالب‌های docx و xlsx که با LibreOffice یا Microsoft Office باز می‌شوند.
- صفحه‌گسترده: LibreOffice Calc یا Excel (هر نسخه‌ی رایج؛ نمونه، نه توصیه).
- ابزار نمودار: diagrams.net (نسخه‌ی دسکتاپ آفلاین) یا کاغذ و عکس؛ برای نقشه‌ی فرایند و ذی‌نفعان.
- دو سناریوی کلاس (ساخته‌شده): «زنجیره‌ی سرد دارو» (یک شرکت پخش، سه توزیع‌کننده‌ی استانی، یک آزمایشگاه کنترل کیفیت و ناظر) و «ضمانت‌نامه‌ی بانکی بین‌سازمانی» (سه بانک، دو پیمانکار ساختمانی، یک کارفرمای دولتی). دانشجو می‌تواند به‌جای این دو، ایده‌ی خود را با داده‌ی بی‌نام‌شده بیاورد.
- هیچ نرم‌افزار بلاک‌چینی، کیف‌پول یا حساب در سرویس خارجی لازم نیست.
ارزیابی و سیاست AI
- تمرین: استفاده از AI آزاد است؛ تست خودکار نتیجه را می‌سنجد.
- آزمون: بدون AI.
- پروژه: AI مجاز است، اما در ویدیوی دفاع باید هر خط را توضیح بدهید.
| جزء | وزن |
|---|---|
| آزمون‌های کوتاه ماژول‌ها | ۱۵٪ |
| تمرین‌های اجباری | ۲۰٪ |
| پروژه‌ی میانی | ۲۰٪ |
| پروژه‌ی نهایی (با دفاع) | ۳۵٪ |
| آزمون پایانی | ۱۰٪ |
شرط گواهی: مجموع ≥ ۶۰٪، تحویل پروژه‌ی نهایی و ویدیوی دفاع، و رعایت سیاست محرمانگی در همه‌ی تحویل‌ها.
گواهی
متن: «گواهی می‌شود [نام] دوره‌ی «از ایده تا پایلوت» (ساعت درس: ۱۱٫۵ ساعت (+ ۶ ساعت تمرین و پروژه)) را گذرانده و توانایی تعریف مسئله و ارزش، طراحی مرحله‌ها و دروازه‌ها، تعیین شاخص و معیار توقف، طراحی پایلوت چندسازمانی و تنظیم بندهای کلیدی خرید و قرارداد را با «بسته‌ی پایلوت» [پیوند] نشان داده است.» گواهی آموزشی است و صلاحیت حقوقی یا مشاوره‌ی قراردادی نمی‌دهد.
نمونه‌ی درس
درس نمونه‌ی رایگان این دوره به‌زودی منتشر می‌شود. برای خبر شدن، وارد فهرست انتظار شوید.
- ماژول ۱تعریف مسئله، ذی‌نفعان و ارزش (۱٫۵ ساعت)
- ماژول ۲PoC، پایلوت و تولید: مرحله‌ها و دروازه‌ها (۱٫۵ ساعت)
- ماژول ۳شاخصهای موفقیت و معیار توقف (۱٫۵ ساعت)
- ماژول ۴طراحی پایلوت: دامنه، داده، یکپارچگی با سیستمهای موجود، کنسرسیوم (۲ ساعت)
- ماژول ۵تیم و نقشها؛ ساخت یا خرید؛ مدل مشارکت (۱ ساعت)
- ماژول ۶خرید و قرارداد با پیمانکار: RFP، SOW، SLA، مالکیت کد و داده، خروج (۱٫۵ ساعت)
- ماژول ۷اجرا، ریسک پایلوت و مدیریت تغییر؛ بودجه (۱٫۵ ساعت)
- ماژول ۸پروژه‌ی نهایی: «بسته‌ی پایلوت» (۱ ساعت + کار آزاد)
مدرس هر دوره متخصص همان حوزه است. معرفی مدرس این دوره همراه با باز شدن ثبت‌نام در صفحه‌ی مدرسان می‌آید.
- باید فنی باشم؟ خیر. واژه‌های فنی هنگام اولین استفاده تعریف می‌شوند و هرجا تصمیم فنی لازم است، فقط پرسش‌هایی را یاد می‌گیرید که باید از معمار یا فروشنده بپرسید (خانه‌ی تصمیم فنی: S1).
- E1 را نگذرانده‌ام؛ می‌توانم شرکت کنم؟ اگر در آزمون تعیین سطح ۷ یا بیشتر بگیرید بله؛ وگرنه اول E1. این دوره فرض می‌کند تصمیم «آیا بلاک‌چین لازم است؟» گرفته شده و فقط آن را یادآوری می‌کند.
- اگر در میانه‌ی دوره بفهمم ایده‌ام اصلاً بلاک‌چین نمی‌خواهد چه؟ این یک خروجی موفق است. پروژه‌ی نهایی می‌تواند به تصمیم «پایلوت با پایگاه‌داده‌ی مشترک» یا «توقف» برسد، به شرط آنکه استدلال و شاخص‌ها مستند باشند.
- قالب قرارداد آماده می‌دهید؟ قالب‌های RFP و SOW و جدول SLA را می‌دهیم، اما این‌ها قالب آموزشی‌اند، نه متن حقوقی. هر قراردادی را باید مشاور حقوقی سازمان بازبینی کند؛ دوره فهرست پرسش برای وکیل می‌دهد، نه نظر حقوقی.
- داده‌ی واقعی شرکتم را می‌توانم در تمرین‌ها بیاورم؟ فقط بی‌نام‌شده و بدون رقم محرمانه. نام شرکت‌ها، قیمت پیشنهادها، اطلاعات مشتری و متن قراردادهای واقعی را نه در تمرین بیاورید، نه به AI بدهید.
- AI مجاز است؟ برای پیش‌نویس، ایده‌پردازی ریسک و خلاصه‌سازی بله، با ذکر استفاده و بازبینی؛ برای آزمون‌ها خیر. جزئیات در §۲.۳.
- فروشنده‌ی خاصی معرفی می‌کنید؟ خیر. معیار انتخاب و پرسش‌های ارزیابی را یاد می‌گیرید؛ نام‌ها فقط نمونه‌اند.
دوره‌ی بعدی
E3 — توکنایز دارایی‌های واقعی برای کسب‌وکار (دوره‌ی سوم مسیر مدیران؛ اگر ایده‌ی شما به دارایی، اوراق یا صندوق مربوط است). برای هم‌تیمی فنی‌تان: S1 — تصمیم‌گیری معماری و سپس S2 — معماری سازمانی و کنسرسیومی. اگر خودتان می‌خواهید وارد عملیات زیرساخت شوید (لینوکس و Docker لازم است): E4 — اجرای نود و عملیات شبکه.