E3فهرست انتظار
توکنایز دارایی‌های واقعی برای کسب‌وکار
پیش از آن‌که دارایی‌تان را توکنایز کنید، بدانید توکن دقیقاً چه حقی را نشان می‌دهد.
در پایان دوره
در پایان (۱) سه لایه‌ی «دارایی، حق قانونی، توکن» را از هم جدا می‌کنید و ادعای «مالکیت کسری روی بلاک‌چین» را می‌سنجید؛ (۲) دسته‌های اصلی بازار (صندوق اوراق دولتی و بازار پول، اوراق بدهی، اعتبار خصوصی، املاک، کالا) را با نمونه‌ی واقعی می‌شناسید؛ (۳) برای پیوند توکن با حق قانونی، نهاد ناشر، سرپرست، احراز هویت و محدودیت انتقال یک فهرست پرسش برای وکیل می‌نویسید (نه نظر حقوقی)؛ (۴) نقش ناشر، سرپرست، ثبت‌کننده، توزیع‌کننده، ارزش‌گذار، اوراکل و بازار ثانویه را در یک جدول RACI می‌نشانید؛ (۵) میان شبکه‌ی عمومی و مجوزدار در سطح مدیر انتخاب می‌کنید و می‌دانید از تیم فنی چه بپرسید؛ (۶) ثبت ریسک و توجیه اقتصادی یک طرح را می‌نویسید و «نرو» را هم یک پاسخ درست می‌دانید. وعده‌ی سود، پیشنهاد خرید هیچ توکن و پیش‌بینی بازار در کار نیست.
مخاطب دوره
- مناسب: مدیر کسب‌وکار یا محصول در بانک، کارگزاری، شرکت تأمین سرمایه، صندوق، شرکت املاک یا تجارت کالا؛ مشاور مدیریت و کارشناس توسعه‌ی کسب‌وکار که باید طرح توکنایز را ارزیابی کند؛ کارشناس ریسک، انطباق یا حسابرسی داخلی که می‌خواهد پرسش درست را بداند؛ کارآفرینی که فروشنده‌ای به او «پلتفرم توکنایز» پیشنهاد داده است.
- نامناسب: کسی که می‌خواهد قرارداد توکن بنویسد یا استاندارد ERC-3643 را پیاده کند (S4)؛ کسی که دنبال فرصت سرمایه‌گذاری در توکن‌های RWA است (این دوره هیچ محصولی را پیشنهاد نمی‌دهد)؛ کسی که نظر حقوقی قطعی برای یک پرونده‌ی مشخص می‌خواهد (این کار وکیل دارای صلاحیت است)؛ کسی که مفاهیم پایه‌ی بلاک‌چین، انواع شبکه و TCO را نمی‌داند (اول E1).
آنچه می‌سازید
| ماژول | محصول |
|---|---|
| ۱ | «برگه‌ی سه‌لایه» برای سه دارایی: دارایی، حق، توکن و دفتر مرجع |
| ۲ | «کارت نمونه» برای دو محصول واقعی توکنایزشده از بسته‌ی برگه‌های معرفی |
| ۳ | «فهرست پرسش برای وکیل» (حدود ۱۵ پرسش) و نمودار ساختار حقوقی |
| ۴ | نمودار جریان صدور و بازخرید (swimlane) و جدول RACI نقش‌ها؛ پروژه‌ی میانی |
| ۵ | ماتریس تصمیم «شبکه‌ی عمومی، مجوزدار یا ترکیبی» و ۱۰ پرسش برای تیم فنی |
| ۶ | ثبت ریسک با مالک، شاخص هشدار و کنترل |
| ۷ | برگه‌ی توجیه اقتصادی با ارقام نمونه و نقطه‌ی سربه‌سر |
| ۸ | پروژه‌ی نهایی: «طرح توکنایز یک دارایی» + دفاع ویدیویی |
پیش‌نیازها
دوره‌ی E1 یا قبولی در آزمون تعیین سطح (§۲.۱). باید بدانید شبکه‌ی عمومی و مجوزدار چه فرقی دارند، کیف‌پول و کلید در حد مفهوم چیست، و هزینه‌ی کل مالکیت (TCO) را چطور می‌شمارند. آشنایی با صورت‌های مالی ساده، مفهوم صندوق سرمایه‌گذاری، اوراق بدهی و سررسید کافی است. برنامه‌نویسی لازم نیست؛ انگلیسی خواندن در حد برگه‌ی معرفی محصول (fact sheet) کمک می‌کند ولی همه‌ی برگه‌های تمرین فارسی‌اند.
زمان و ریتم
۸ ماژول؛ ساعت درس: ۱۲ ساعت (+ ۶ ساعت تمرین و پروژه)؛ ۷ هفته، هفته‌ای ۳ ساعت. ترکیب محتوا: ویدیو ۲۵٪، متن ۴۰٪، نمودار ۳۰٪، کار عملی ۵٪ (کار عملی یعنی برگه‌ی تمرین، ایفای نقش و خواندن فقط‌خواندنی explorer؛ بیشتر «عمل» در تمرین‌ها و پروژه‌هاست که جزو ۶ ساعت تمرین حساب می‌شود). پروژه‌ی میانی پس از ماژول ۴ تحویل می‌شود.
ابزارها و نسخه‌ها
مرورگر و یک نرم‌افزار صفحه‌گسترده (Excel، LibreOffice Calc یا Google Sheets)؛ یک ابزار نمودار (draw.io/diagrams.net نسخه‌ی رومیزی آفلاین، یا کاغذ و عکس)؛ بسته‌ی تمرین دوره (PDF و صفحه‌گسترده، §۷.۳). برای دموهای فقط‌خواندنی: یک block explorer عمومی (مثل Etherscan؛ نمونه، نه توصیه) و صفحه‌های داده‌ی بازار RWA (مثل rwa.xyz یا بخش RWA در DefiLlama؛ نمونه، نه توصیه). هیچ کیف‌پول، حساب صرافی یا ثبت‌نام در پلتفرم توکنایز لازم نیست.
ارزیابی و سیاست AI
- تمرین: استفاده از AI آزاد است؛ تست خودکار نتیجه را می‌سنجد.
- آزمون: بدون AI.
- پروژه: AI مجاز است، اما در ویدیوی دفاع باید هر خط را توضیح بدهید.
| بخش | وزن |
|---|---|
| آزمون‌های کوتاه ماژول‌ها | ۱۵٪ |
| تمرین‌های اجباری | ۲۰٪ |
| پروژه‌ی میانی | ۲۰٪ |
| پروژه‌ی نهایی (با دفاع) | ۳۵٪ |
| آزمون پایانی | ۱۰٪ |
شرط گواهی: نمره‌ی کل ≥ ۶۰٪، تحویل هر دو پروژه و دفاع ویدیویی.
گواهی
متن: «گواهی می‌شود [نام] دوره‌ی «توکنایز دارایی‌های واقعی برای کسب‌وکار» (ساعت درس: ۱۲ ساعت (+ ۶ ساعت تمرین و پروژه)) را گذرانده و توانایی تحلیل ساختار حقوقی، مدل عملیاتی، ریسک و توجیه اقتصادی یک طرح توکنایز را با پروژه‌ی [عنوان/پیوند] نشان داده است.» گواهی بیانگر صلاحیت حقوقی یا مجوز مشاوره‌ی سرمایه‌گذاری نیست و این جمله روی گواهی درج می‌شود.
نمونه‌ی درس
درس نمونه‌ی رایگان این دوره به‌زودی منتشر می‌شود. برای خبر شدن، وارد فهرست انتظار شوید.
- ماژول ۱توکنایز چیست و چه نیست: دارایی، حق و توکن (۱٫۵ ساعت)
- ماژول ۲نمونهها و بازار: اوراق، صندوقها، اعتبار خصوصی، املاک، کالا؛ نمونههای واقعی (۱٫۵ ساعت)
- ماژول ۳ساختار حقوقی و انطباق از دید کسب‌وکار: پیوند توکن با حق قانونی، نهاد ناشر، سرپرست، KYC/AML، محدودیت انتقال (۲ ساعت)
- ماژول ۴مدل عملیاتی: ناشر، سرپرست، ثبت، بازار ثانویه، تسویه (۲ ساعت)
- ماژول ۵انتخاب فنی در سطح مدیر: شبکه‌ی عمومی یا مجوزدار، استانداردها در یک نگاه، اوراکل و اثبات ذخایر (۱٫۵ ساعت)
- ماژول ۶ریسک: حقوقی، سرپرستی، فنی، نقدشوندگی، شهرت (۱٫۵ ساعت)
- ماژول ۷اقتصاد و توجیه کسب‌وکار (۱ ساعت)
- ماژول ۸پروژه‌ی نهایی: «طرح توکنایز یک دارایی» (۱ ساعت + ۳ ساعت کار آزاد)
مدرس هر دوره متخصص همان حوزه است. معرفی مدرس این دوره همراه با باز شدن ثبت‌نام در صفحه‌ی مدرسان می‌آید.
- باید برنامه‌نویس باشم؟ خیر. هیچ کدی نوشته یا خوانده نمی‌شود؛ استانداردهای فنی فقط در حد «چه چیزی را از تیم فنی بپرسم» معرفی می‌شوند و جزئیاتشان در S4 است.
- این دوره به من می‌گوید در کدام توکن RWA سرمایه‌گذاری کنم؟ خیر. محصولات واقعی فقط برای فهم ساختار و ریسک بررسی می‌شوند؛ هیچ توصیه‌ی خرید، رتبه‌بندی یا وعده‌ی بازدهی در کار نیست.
- بعد از این دوره می‌توانم بدون وکیل توکن منتشر کنم؟ خیر. دوره به شما یاد می‌دهد چه بپرسید و پاسخ را چطور در طرح بنشانید؛ نظر حقوقی را باید وکیل دارای صلاحیت در حوزه‌ی قضایی مربوط بدهد.
- مقررات ایران هم بررسی می‌شود؟ فقط در حد آگاهی و فهرست پرسش؛ مقررات بازار سرمایه، پولی و دارایی دیجیتال در ایران تغییرپذیر است و دوره درباره‌ی وضعیت فعلی آن ادعایی نمی‌کند. شما یاد می‌گیرید چه چیزی را از چه مرجعی بپرسید و تاریخ بررسی را ثبت کنید.
- تمرین‌ها به اینترنت آزاد یا حساب خارجی نیاز دارند؟ خیر. همه‌ی تمرین‌های نمره‌دار با بسته‌ی آفلاین دوره انجام می‌شوند؛ دموهای explorer فقط‌خواندنی و اختیاری‌اند و نسخه‌ی تصویری آن‌ها در بسته هست.
- فرق این دوره با S4 چیست؟ E3 می‌پرسد «چه حقی، با چه ساختاری، با چه نقش‌هایی، با چه ریسک و چه اقتصادی؟»؛ S4 می‌پرسد «این را در قرارداد هوشمند و شبکه چطور پیاده و آزمون کنیم؟». این دو خانه‌ی موازی‌اند و به هم ارجاع می‌دهند.
- AI مجاز است؟ بله، برای توضیح مفهوم و پیش‌نویس جدول؛ ولی هر ادعای حقوقی، رقم بازار یا ویژگی محصول که AI می‌دهد باید از منبع رسمی راستی‌آزمایی و تاریخ‌دار شود (§۲.۳).
دوره‌ی بعدی
این دوره پایان مسیر الف است. اگر می‌خواهید بدانید طرح شما چطور پیاده می‌شود: S4 — توکنایز دارایی‌های واقعی، فنی (برای تیم فنی‌تان یا اگر خودتان برنامه‌نویس هستید؛ پیش‌نیاز S1). اگر پیش‌زمینه‌ی زیرساخت دارید: E4 — اجرای نود و عملیات شبکه. اگر E2 را نگذرانده‌اید و طرح‌تان به پایلوت می‌رسد: E2 — از ایده تا پایلوت.